Rất nhiều người khi đến châu Âu thường choáng ngợp trước những nhà thờ khổng lồ, mái vòm cao vút hay các bức tranh trần nổi tiếng trong Vatican. Nhưng ít ai thật sự nhận ra rằng phần lớn những điều được xem là “đỉnh cao nghệ thuật châu Âu” ngày nay lại có nguồn gốc rất sâu từ Công giáo.
Từ kiến trúc Gothic của các Cathedral thời Trung Cổ cho đến những kiệt tác Phục Hưng của Michelangelo hay Leonardo da Vinci, đức tin gần như đã định hình toàn bộ nghệ thuật phương Tây trong suốt nhiều thế kỷ.
Và có lẽ cũng chính vì vậy mà hành hương châu Âu chưa bao giờ chỉ là đi qua những nơi linh thiêng. Đó còn là hành trình đi qua những tác phẩm nghệ thuật đã được tạo nên bởi niềm tin, lòng sùng kính và khát vọng hướng con người đến điều thiêng liêng hơn.
Khi nhà thờ từng là “trung tâm nghệ thuật” của cả châu Âu
Ngày nay, người ta thường nghĩ bảo tàng là nơi lưu giữ nghệ thuật. Nhưng trong suốt nhiều thế kỷ ở châu Âu, chính các nhà thờ mới là nơi nghệ thuật phát triển mạnh mẽ nhất.
Thời Trung Cổ, phần lớn người dân không biết đọc chữ. Vì vậy, tranh kính màu, tượng điêu khắc hay các bức bích họa trong nhà thờ không chỉ để trang trí, mà còn là “Kinh Thánh bằng hình ảnh”.
Mỗi bức tranh kể lại:
– cuộc đời Chúa Giêsu
– các Thánh
– biến cố Kinh Thánh
– thiên đàng
– sự cứu độ.
Và đó cũng là lý do rất nhiều Cathedral tại châu Âu được xây dựng với quy mô gần như vượt xa khả năng kỹ thuật thời bấy giờ. Không đơn giản để gây ấn tượng. Mà bởi người ta tin rằng: những công trình dành cho Thiên Chúa phải là điều đẹp nhất mà con người có thể tạo ra.
Vatican – nơi nghệ thuật và đức tin hòa làm một
Có lẽ không nơi nào thể hiện rõ mối liên hệ giữa Công giáo và nghệ thuật hơn Vatican.
Khi bước vào St. Peter’s Basilica, điều khiến nhiều người choáng ngợp đầu tiên thường là quy mô khổng lồ của công trình. Nhưng càng nhìn kỹ, người ta càng nhận ra gần như mọi chi tiết tại đây đều là tác phẩm nghệ thuật mang ý nghĩa tôn giáo sâu sắc.
Mái vòm nổi tiếng do Michelangelo thiết kế.
Tượng Pietà mô tả Đức Mẹ bồng Chúa Giêsu sau cuộc khổ nạn.
Những hàng cột khổng lồ của Bernini ôm lấy quảng trường Thánh Phêrô như vòng tay đón khách hành hương từ khắp thế giới.
Điều đặc biệt là Vatican chưa bao giờ xem nghệ thuật chỉ là “trang trí”.
Với Giáo hội Công giáo, nghệ thuật là cách đưa con người đến gần hơn với điều thiêng liêng.
Và có lẽ cũng vì vậy mà rất nhiều kiệt tác lớn nhất lịch sử nghệ thuật phương Tây đều được tạo ra cho nhà thờ, Basilica, Vatican và các linh địa hành hương.
Florence – nơi nghệ thuật Phục Hưng bùng nổ từ đức tin
Nếu Vatican là trung tâm của Công giáo, thì Florence lại là nơi nghệ thuật Phục Hưng thay đổi toàn bộ lịch sử châu Âu. Rất nhiều thiên tài vĩ đại nhất lịch sử từng làm việc tại đây:
– Michelangelo
– Leonardo da Vinci
– Botticelli
– Brunelleschi.
Điều thú vị là phần lớn các tác phẩm nổi tiếng của họ đều gắn với đề tài tôn giáo.
Trong thời Phục Hưng, nghệ thuật không tách rời khỏi đức tin. Ngược lại, việc tái hiện các câu chuyện Kinh Thánh bằng hội họa, điêu khắc và kiến trúc được xem là cách thể hiện vinh quang của Thiên Chúa.
Ngay cả mái vòm khổng lồ của Florence Cathedral – một kỳ tích kỹ thuật thời đó – cũng được xây dựng như biểu tượng cho khát vọng vươn lên trời cao của con người.
Gothic – khi kiến trúc muốn “đưa mắt con người hướng lên trời”
Một trong những phong cách kiến trúc gắn chặt nhất với Công giáo chính là Gothic. Các Cathedral Gothic như:
– Notre-Dame de Paris
– Salamanca Cathedral
– Cologne Cathedral
đều có những đặc điểm rất riêng:
– mái vòm cực cao
– cửa kính màu khổng lồ
– ánh sáng tràn ngập bên trong
– tháp nhọn vươn lên trời.
Điều đặc biệt là tất cả không chỉ nhằm tạo sự hoành tráng.
Kiến trúc Gothic được thiết kế để khiến con người cảm thấy mình nhỏ bé trước sự thiêng liêng của Thiên Chúa.
Ánh sáng xuyên qua kính màu tượng trưng cho ánh sáng thiên đàng.
Các mái vòm cao khiến mắt tự nhiên nhìn lên trên.
Không gian rộng lớn tạo cảm giác vượt khỏi đời sống thường nhật.
Và có lẽ đó cũng là lý do rất nhiều người khi bước vào Cathedral châu Âu đều tự nhiên nói nhỏ lại, dù không ai yêu cầu.
Assisi – khi nghệ thuật không cần quá choáng ngợp
Không phải mọi nghệ thuật Công giáo đều phải vĩ đại như Vatican.
Ở Assisi, nơi gắn liền với Thánh Phanxicô, vẻ đẹp lại nằm ở sự giản dị.
Basilica of St. Francis nổi tiếng với các bức bích họa kể lại cuộc đời Thánh Phanxicô – người được xem là biểu tượng của đời sống khiêm nhường và yêu thiên nhiên.
Khác với vẻ tráng lệ của Rome, Assisi mang đến cảm giác bình an và gần gũi hơn rất nhiều.
Và chính điều đó cho thấy nghệ thuật Công giáo châu Âu chưa bao giờ chỉ có một kiểu vẻ đẹp duy nhất.
Có nơi khiến người ta choáng ngợp.
Có nơi khiến người ta xúc động.
Và cũng có nơi chỉ đơn giản khiến lòng mình yên hơn.
Vì sao điều này khiến hành hương châu Âu trở nên đặc biệt?
Khi bắt đầu hiểu nghệ thuật châu Âu gắn với Công giáo như thế nào, người ta cũng sẽ nhìn các hành trình hành hương theo một cách rất khác. Đó không còn chỉ là: “đi xem nhà thờ”, “tham quan công trình cổ” hay “check-in châu Âu”.
Mà là hành trình đi qua:
– lịch sử đức tin
– nghệ thuật
– kiến trúc
và văn minh phương Tây đã cùng phát triển suốt hàng ngàn năm.
Có những nơi đẹp vì kỹ thuật xây dựng.
Có những nơi đẹp vì nghệ thuật.
Nhưng những nhà thờ và Basilica tại châu Âu đặc biệt bởi chúng được tạo ra từ niềm tin của rất nhiều thế hệ con người.
Và có lẽ cũng chính điều đó khiến nhiều người sau hành hương châu Âu nhận ra:
điều ở lại lâu nhất trong ký ức không chỉ là cảnh đẹp, mà là cảm giác mình đã thật sự chạm vào một phần rất sâu của lịch sử, nghệ thuật và đức tin nhân loại.
Khám phá hành trình hành hương châu Âu cùng Carnival Group
Carnival Group hiện khai thác nhiều hành trình hành hương và khám phá văn hóa châu Âu qua: Vatican – Rome – Florence, Assisi, Fatima, Lourdes, Salamanca và nhiều điểm đến nổi tiếng khác.
📩 Inbox để nhận lịch trình chi tiết và khám phá châu Âu theo cách sâu hơn rất nhiều so với một chuyến du lịch thông thường.
