Có những công trình vượt xa ý nghĩa của một tòa nhà
Giữa lòng Paris hoa lệ, nơi những đại lộ rộng lớn, bảo tàng nổi tiếng và các công trình biểu tượng thu hút hàng triệu du khách mỗi năm, có một nơi đã lặng lẽ đứng đó suốt hơn tám thế kỷ để chứng kiến gần như toàn bộ lịch sử nước Pháp. Đó là Nhà thờ Đức Bà Paris – Notre Dame de Paris.
Đối với nhiều người, đây đơn giản là một điểm tham quan nổi tiếng nằm bên dòng sông Seine. Nhưng đối với người dân Pháp, Notre Dame mang ý nghĩa lớn hơn rất nhiều. Công trình này là nhân chứng của các triều đại vua chúa, các cuộc cách mạng, chiến tranh, những thời kỳ huy hoàng và cả những biến cố đau thương nhất trong lịch sử quốc gia.
Có lẽ cũng vì vậy mà khi ngọn lửa bùng lên vào tháng 4 năm 2019, hàng triệu người trên thế giới đã theo dõi trong sự bàng hoàng. Khoảnh khắc ngọn tháp biểu tượng sụp xuống giữa biển lửa không chỉ là sự mất mát của nước Pháp, mà còn là nỗi tiếc nuối của cả nhân loại đối với một di sản đã tồn tại suốt hơn 850 năm.
Hành trình gần hai thế kỷ để xây dựng một biểu tượng
Lịch sử của Notre Dame bắt đầu từ năm 1163 dưới thời vua Louis VII. Khi đó, Paris vẫn còn là một thành phố Trung Cổ đang phát triển và Giáo hội mong muốn xây dựng một nhà thờ xứng tầm với vị thế ngày càng quan trọng của thủ đô nước Pháp. Công trình được xây dựng trên đảo Île de la Cité – phần đất được xem là nơi khai sinh của Paris.
Điều đáng kinh ngạc là Nhà thờ Đức Bà không được hoàn thành trong vài năm hay vài thập kỷ. Quá trình xây dựng kéo dài gần 200 năm và chỉ hoàn tất vào khoảng giữa thế kỷ XIV. Điều đó có nghĩa rằng nhiều thế hệ kiến trúc sư, nghệ nhân và thợ xây đã cùng nhau góp phần tạo nên công trình này. Khi viên đá đầu tiên được đặt xuống, những người tham gia xây dựng hiểu rằng họ có thể sẽ không bao giờ nhìn thấy ngày công trình hoàn thành. Thế nhưng chính sự kiên trì ấy đã tạo nên một trong những nhà thờ Gothic nổi tiếng nhất thế giới.
Vì sao Notre Dame được xem là kiệt tác Gothic?
Khi nhắc đến kiến trúc Gothic, Notre Dame Paris gần như luôn được nhắc đến như một trong những ví dụ tiêu biểu nhất. Phong cách Gothic xuất hiện tại Pháp vào thế kỷ XII và nhanh chóng thay đổi hoàn toàn diện mạo của các nhà thờ châu Âu.
Những mái vòm cao vút, hệ thống trụ chống bay (Flying Buttresses), các cửa sổ kính màu khổng lồ và khả năng đưa ánh sáng tràn ngập không gian bên trong đã tạo nên một trải nghiệm hoàn toàn mới cho người bước vào nhà thờ.
Tại Notre Dame, tất cả những yếu tố ấy được thể hiện gần như hoàn hảo. Ngay từ mặt tiền phía Tây, du khách đã bị thu hút bởi sự cân đối đáng kinh ngạc của công trình. Hai tòa tháp chuông nổi tiếng, hàng trăm bức tượng điêu khắc tinh xảo và những chi tiết chạm khắc mô tả các câu chuyện Kinh Thánh khiến mặt tiền nhà thờ giống như một cuốn sách bằng đá khổng lồ.
Những ô cửa kính hoa hồng nổi tiếng nhất châu Âu
Một trong những điểm đặc biệt nhất của Notre Dame chính là hệ thống Rose Windows – những ô cửa kính hoa hồng khổng lồ có niên đại hàng trăm năm. Vào thời Trung Cổ, phần lớn người dân không biết đọc chữ. Vì vậy, các nghệ nhân đã sử dụng kính màu, tượng đá và phù điêu để kể lại những câu chuyện trong Kinh Thánh.
Khi ánh nắng xuyên qua các ô kính vào những thời điểm nhất định trong ngày, không gian bên trong nhà thờ được phủ bởi những gam màu đỏ, xanh và tím đầy huyền ảo. Cho đến ngày nay, các ô kính hoa hồng của Notre Dame vẫn được xem là một trong những kiệt tác nghệ thuật kính màu quan trọng nhất của châu Âu.
Nhà thờ đã chứng kiến lịch sử nước Pháp như thế nào?
Không nhiều công trình trên thế giới có thể kể lại lịch sử của một quốc gia như Notre Dame. Nơi đây từng chứng kiến lễ đăng quang của Napoleon Bonaparte vào năm 1804 – một trong những sự kiện quan trọng nhất trong lịch sử hiện đại nước Pháp.
Nhà thờ cũng vang lên tiếng chuông mừng ngày Paris được giải phóng khỏi sự chiếm đóng của Đức Quốc xã trong Thế chiến II. Trong suốt nhiều thế kỷ, những khoảnh khắc trọng đại của quốc gia đều ít nhiều gắn liền với công trình này. Vì thế, đối với người Pháp, Notre Dame không chỉ là một nhà thờ. Đó là một phần của bản sắc dân tộc.
Victor Hugo và câu chuyện cứu lấy Notre Dame
Đầu thế kỷ XIX, Nhà thờ Đức Bà từng rơi vào tình trạng xuống cấp nghiêm trọng. Sau Cách mạng Pháp, nhiều phần của công trình bị hư hại và thậm chí đã có những đề xuất phá bỏ nhà thờ.
Trong bối cảnh ấy, nhà văn Victor Hugo xuất bản cuốn tiểu thuyết nổi tiếng “Thằng gù Nhà thờ Đức Bà”. Tác phẩm nhanh chóng gây tiếng vang lớn trên toàn thế giới.
Nhưng điều quan trọng hơn là nó khiến công chúng Pháp nhìn lại giá trị của công trình này. Làn sóng quan tâm mạnh mẽ sau đó đã dẫn đến chương trình trùng tu quy mô lớn, giúp Notre Dame được bảo tồn cho đến ngày nay. Có thể nói rằng hiếm có cuốn tiểu thuyết nào trong lịch sử từng góp phần cứu một công trình kiến trúc theo cách đặc biệt như vậy.
Vụ cháy năm 2019 và hành trình hồi sinh
Ngày 15 tháng 4 năm 2019, cả thế giới hướng về Paris khi ngọn lửa lớn bùng phát tại Notre Dame. Hình ảnh mái nhà và ngọn tháp biểu tượng sụp đổ đã trở thành một trong những khoảnh khắc gây xúc động nhất của thế kỷ XXI. Tuy nhiên, điều đáng nhớ không chỉ là thảm họa. Mà còn là cách nước Pháp và cộng đồng quốc tế cùng nhau chung tay khôi phục công trình.
Hàng tỷ euro được quyên góp từ khắp nơi trên thế giới. Những nghệ nhân giỏi nhất nước Pháp được huy động để phục dựng nhà thờ bằng các kỹ thuật truyền thống đã tồn tại hàng trăm năm. Sau nhiều năm nỗ lực, Notre Dame đã từng bước hồi sinh, tiếp tục khẳng định vị thế là một trong những biểu tượng văn hóa và tôn giáo quan trọng nhất của nhân loại.
Vì sao Notre Dame vẫn luôn là điểm đến không thể bỏ lỡ tại Paris?
Paris có thể nổi tiếng với Tháp Eiffel. Có thể được biết đến nhờ Louvre hay đại lộ Champs-Élysées. Nhưng Notre Dame lại đại diện cho một phần rất khác của thành phố.
Nơi đây kể câu chuyện về lịch sử, nghệ thuật, đức tin và khả năng phục hồi đáng kinh ngạc của con người trước thử thách của thời gian. Có lẽ cũng vì vậy mà dù đã trải qua hơn 850 năm, Nhà thờ Đức Bà Paris vẫn tiếp tục thu hút hàng triệu người ghé thăm mỗi năm.
Kết luận
Có những công trình đẹp bởi kiến trúc. Có những công trình nổi tiếng vì lịch sử. Nhưng Notre Dame Paris đặc biệt bởi nơi đây hội tụ cả hai yếu tố ấy trong một không gian duy nhất.
Đứng bên dòng Seine và ngước nhìn những tòa tháp đá cổ kính của nhà thờ, người ta không chỉ nhìn thấy một công trình kiến trúc. Người ta đang nhìn thấy hơn tám thế kỷ lịch sử của Paris, của nước Pháp và của cả một phần di sản văn hóa nhân loại vẫn đang tiếp tục được viết tiếp cho đến ngày hôm nay.
